CZYTANIA

lut 02, 2011

Wstęp do problematyki procesu wiary

Tytuł niniejszego artykułu domaga się pewnych wyjaśnień z racji wieloaspektowego terminu „proces”[1]. Proces bowiem jest użyty nie tylko w języku prawniczym czy filozoficznym, ale również w innych dziedzinach i przejawach życia ludzkiego. Chciałoby się go wyjaśnić za pomocą prostej: od – do, nie koniecznie w porządku ściśle określonym albo też podkreślić cel bliżej określony[2].

W tym artykule jednak chodzi o termin religijny, który przyjmuje elementy z języka filozoficznego czy prawniczego, ale jedynie w sensie formalnym, a nie merytorycznym. W naszym wypadku podmiotem procesu religijnego jest człowiek, a przedmiotem jego wiara. Ale to nie wszystko, gdyż jego wiara nie jest bytem związana z nim, lecz ma także swoją genezę. U jej podstaw stoi bowiem Jezus ziemski, tworzący pewną relację pomiędzy Sobą a człowiekiem, który Go spotkał. Co więcej przerzucamy to spotkanie na konkretny przejaw życia ludzkiego, na chorego człowieka, który spotyka Jezusa lub Jezus spotyka jego. W tym spotkaniu tkwi początek procesu wiary, o ile dzięki tej relacji z Jezusem ona się w ogóle zrodziła. Ale to dopiero początek, jeden z elementów pojęcia procesu także w innych dziedzinach. Od zaistnienia procesu coś się zaczyna dziać już nie w kierunku początku lecz w kierunku celu, który może zakończyć proces, albo też przedłużyć jego trwanie. Te pytania rodzą się przy refleksji i analizie narracji o cudownym uzdrowieniu niewidomego pod Jerychem (Łk 18,35-43).

Niniejszy artykuł posiada inny charakter. Jesteśmy mniej zainteresowani materiałem prawodawczym, ani faktem cudu jako takiego, co jest na ogół szeroko analizowane w monografii w językach zagranicznych, lecz osobowym przedmiotem cudu. Cud jest przeżyciem łaski, inaczej mówiąc, wiary złączonej ściśle z cudownym wydarzeniem i człowiekiem, odbiorcą tego wydarzenia.

W naszym tekście Łk 18,35-43 nie będziemy stosować badania diachroniczne, dlatego że zajmujemy się konkretnymi tekstami istniejącymi jako tematyczna narracja o cudownym uzdrowieniu. A więc interesuje nas aspekt synchronii z jej zasadniczymi elementami, tj. tekst jako jednostka strukturalna z wewnętrznym wynikiem bezpośredniej recepcji zawartej w samym tekście (reakcja chorego). Dalej badamy układ segmentyczny tekstu charakterystyczny dla opisów uzdrowień. Wreszcie „nasze” odczytanie tekstu przy wnikliwej analizie wszystkich temu dyskursywnemu podejściu koniecznych jednostek szczególnie lingwistycznych od pojedynczych leksemów aż do pola semantycznego. Jest to więc metoda tematycznej (proces wiary) synchronii (opis cudownego uzdrowienia).

Fakt procesu wiary został zauważony przez egzegetów zajmujących się problematyką cudownych uzdrowień. Wydaję się, że ich spostrzeżenia mogą być pomocne do sprecyzowania fenomenu procesu wiary, którego jednak bez egzegezy konkretnych tekstów nie da się przeprowadzić. Dlatego nie zrezygnowano w tej pracy z gruntownej analizy tekstów.

Jaka jest więc opinia czołowych egzegetów w tej sprawie. Otóż H. Langkammer zakłada, że „jeśli wiara jest usilnym dążeniem złączenia się z Jezusem, pójścia z Nim i za Nim, to jest to proces dynamiczny, a nie już zdobyty stan”[3]. Inaczej J. Twardy przedstawiający wiarę jako coś permanentnego: „Ta wiara ma swoje miejsce i znaczenie zarówno przed cudem, jak i podczas cudu, a także po jego dokonaniu. Ma się ona do cudu tak, jak prośba do wysłuchania. Cud jest odpowiedzią na wiarę, a wiara jest z kolei odpowiedzią na cud, który z samej swej istoty prowadzi do niej. Nie jest ona jedynie sprawą umysłu ani wynikiem sylogizmu, ale zarazem dziełem woli: obejmuje całego człowieka i ma moc integrującą w wielu dziedzinach życia”[4]. P. Benoit mówi ogólnie o wierze, że ona „nie jest jakimś statycznym dobrem, które byłoby równomiernie rozdzielane wszystkim ludziom. Kto swoje serce otwiera szerzej temu Bóg daje większą wiarę i powiększa ją w miarę dobrego jej użytku, który człowiek z niej robi”[5]. Jeszcze inaczej wiarę rozumie C. L. Blomberg, który mówi, iż: „… cuda mogą być zastosowane po to, by pobudzić wiarę tam, gdzie jej nie ma; gdy już wiara się rozwinie uzdrowienie jest mniej konieczne”[6]. Sugestia C. L. Blomberg dotycząca niekoniecznego cudu uzdrowienia w wyniku już rozwiniętej wiary wydaje się małoprawdopodobna, ponieważ wspólnota chrześcijanin o rozwiniętej wierze również potrzebuje doświadczyć obecności Chrystusa poprzez cud uzdrowienia. Albowiem dopóki w świecie istnieją choroby (zniekształcające wizerunek człowieka), dopóty Ten, co stworzył człowieka, nie przestanie go uzdrawiać (por. Ap 21,4).

Opisy cudownych uzdrowień w Ewangeliach synoptycznych ukazują z jednej strony nędzę ludzką, w którą wchodzi Mesjasz z pomocą człowiekowi i leczy chorobę, zaś z drugiej strony celem tych cudownych znaków jest wzbudzenie lub ugruntowanie wiary słuchaczy. Tak twierdzi S. Wypych[7].

Nie są to oczywiście wszystkie opinie na temat wiary związanej z uzdrowieniem. Nie są one jednak jednolite. Stąd to pytania rodzące się przy lekturze danych tekstów i przy lekturze komentarzy egzegetycznych. Niniejszy artykuł chce więc odpowiedzieć na kilka pytań związanych z wiarą. Czy w opisie cudownego uzdrowienia w tekście Łk 18,35-43 jest przez synoptyka Łukasza ujęty proces wiary uzdrowionego? Jaki cel przyświeca temu synoptykowi, że ukazywał w opisie cudownego uzdrowienia (Łk 18,35-43) motyw i początek wiary proszących o uzdrowienie Jezusa? W jakim celu Jezus ocenił wiarę uzdrowionego? Co dla pierwotnego Kościoła znaczył tak ujęty opis uzdrowienia podkreślający wiarę uzdrowionego? Jakie znaczenie posiada wzrost wiary uzdrowionego wobec reakcji tłumów na cud uzdrowienia?


[1] Termin proces pochodzi od łac. słowa processus i oznacza: „postępowanie, przebieg, postęp, wzrost, rozwój, powodzenie, awans” – A. Joungan, Słownik kościelny łacińsko-polski, wyd. III zmienione i uzupełnione, Warszawa 1992, 542.

[2] Zob. S. Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego t. 1, Warszawa 19854, 750.

[3] H. Langkammer, Wprowadzenie do ksiąg Nowego Testamentu, Wrocław 1992, 57.

[4] J. Twardy, Cuda Jezusa we współczesnym przepowiadaniu, [w:] Biblia w nauczaniu chrześcijańskim, pod red. J. Kudasiewicza, Lublin 1991, 310.

[5] P. Benoit, Der Glaube nach den Synoptikern, in: Exegese und Theologe, Düsseldorf 1965, 81.

[6] C. L. Blomberg, Healing, in: Dictionary of Jesus and the Gospels (ed. J. B. Green – S. McKnight – I. H. Marshall), Leicester 1992³, 300n.

[7] Por. S. Wypych, Cud w Piśmie Świętym, [w:] Vademecum Biblicum pod red. S. Grzybka, cz. IV, Kraków 1991, 335.


Inne wpisy z danej kategorii: Czytania

Tagi:

RSSWpisy (0)

Trackback URL

Wpisz się




Jeśli chcesz pokazać zdjęcie, kliknij Gravatar.