📘 Mały katechizm

Wyznanie wiary (Skład Apostolski)

Najstarsze streszczenie wiary chrześcijańskiej, wypowiadane przy chrzcie od pierwszych wieków. Jego dwanaście artykułów nazywa się „składem” wiary Apostołów.

1. Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemiBóg jest jeden. Jest Ojcem, który z miłości stworzył wszystko, co istnieje — świat widzialny i niewidzialny. Nic nie wymyka się Jego opiece.
2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszegoJezus z Nazaretu jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem. „Chrystus” znaczy „Namaszczony” — to Mesjasz obiecany przez proroków.
3. Który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi PannySyn Boży stał się człowiekiem w łonie Maryi za sprawą Ducha Świętego, bez udziału ziemskiego ojca. Maryja jest Matką Boga i pozostała Dziewicą.
4. Umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebionMęka i śmierć Jezusa są faktem historycznym. Jezus dobrowolnie oddał życie, aby wyzwolić nas z grzechu.
5. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał„Piekła” oznaczają tu krainę umarłych: Jezus przyniósł zbawienie sprawiedliwym, którzy zmarli przed Nim. Trzeciego dnia powstał z martwych w uwielbionym ciele — to fundament naszej wiary.
6. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga OjcaJezus jako człowiek wszedł do chwały Ojca. „Siedzi po prawicy” znaczy, że króluje i wstawia się za nami.
7. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłychNa końcu czasów Chrystus przyjdzie w chwale. Każdy człowiek stanie przed Nim, a prawda o naszym życiu i o miłości zostanie objawiona.
8. Wierzę w Ducha ŚwiętegoDuch Święty jest trzecią Osobą Trójcy Świętej, równym Ojcu i Synowi. Udziela życia Bożego, prowadzi Kościół i uświęca każdego z nas.
9. Święty Kościół powszechny, świętych obcowanieKościół jest wspólnotą ochrzczonych, założoną przez Chrystusa. „Świętych obcowanie” to jedność wierzących na ziemi, dusz w czyśćcu i świętych w niebie — możemy się za siebie modlić.
10. Grzechów odpuszczenieBóg przebacza grzechy w sakramencie chrztu, a potem w sakramencie pokuty. Nie ma grzechu, którego nie mógłby przebaczyć skruszonemu człowiekowi.
11. Ciała zmartwychwstanie, żywot wiecznyNa końcu czasów nasze ciała zmartwychwstaną i połączą się z duszą. Celem życia jest wieczne szczęście z Bogiem.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 185–1065.

Modlitwa Pańska (Ojcze nasz)

Jedyna modlitwa, której nauczył nas sam Jezus (Mt 6, 9–13). Zawiera siedem próśb: trzy dotyczą Boga, cztery — naszych potrzeb.

1. Ojcze nasz, który jesteś w niebiePrzez chrzest jesteśmy dziećmi Boga i możemy zwracać się do Niego z ufnością jak do Ojca. „Nasz” — bo modlimy się jako jedna rodzina.
2. Święć się imię TwojeProsimy, aby wszyscy ludzie poznali Boga i oddawali Mu cześć — także przez nasze życie.
3. Przyjdź królestwo TwojeProsimy, aby Boża miłość i sprawiedliwość panowały w sercach i na świecie, aż Chrystus przyjdzie w chwale.
4. Bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemiProsimy o łaskę przyjmowania i wypełniania woli Bożej, tak jak Jezus w Ogrójcu: „nie moja wola, lecz Twoja”.
5. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiajProsimy o to, czego potrzebujemy do życia, i o chleb eucharystyczny. „Dzisiaj” — uczymy się ufać Bogu dzień po dniu.
6. I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcomProsimy o przebaczenie i zobowiązujemy się przebaczać innym. Serce zamknięte na przebaczenie nie potrafi przyjąć Bożego przebaczenia.
7. I nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złegoBóg nikogo nie kusi do zła. Prosimy, by nie dopuścił, abyśmy ulegli pokusie, i by wyzwolił nas od złego ducha i wszelkiego zła.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2759–2865.

Sześć prawd wiary

Najkrótsze streszczenie tego, w co wierzymy — „minimum”, które powinien znać każdy katolik.

1. Jest jeden Bóg.Nie ma wielu bogów. Jeden Bóg jest Stwórcą i Panem wszystkiego. Nikt i nic nie może zająć Jego miejsca w naszym życiu.
2. Bóg jest Sędzią sprawiedliwym, który za dobre wynagradza, a za złe karze.Bóg widzi wszystko i nie jest obojętny na dobro i zło. Jego sprawiedliwość idzie w parze z miłosierdziem: każdy, kto żałuje, może otrzymać przebaczenie.
3. Są trzy Osoby Boskie: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty.To tajemnica Trójcy Świętej: jeden Bóg w trzech Osobach, równych sobie i złączonych miłością. Znamy ją, bo objawił ją Jezus.
4. Syn Boży stał się człowiekiem i umarł na krzyżu dla naszego zbawienia.Bóg nie zostawił nas w grzechu. Syn Boży przyjął ciało z Maryi, umarł za nas i zmartwychwstał, otwierając nam drogę do nieba.
5. Dusza ludzka jest nieśmiertelna.Człowiek nie kończy się wraz ze śmiercią ciała. Dusza żyje dalej i stanie przed Bogiem, a przy końcu świata połączy się ze zmartwychwstałym ciałem.
6. Łaska Boża jest do zbawienia koniecznie potrzebna.Sami nie możemy się zbawić. Potrzebujemy życia Bożego — łaski, którą otrzymujemy w sakramentach i modlitwie.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 199–1065.

Przykazanie miłości

Zapytany o największe przykazanie, Jezus streścił całe Prawo w dwóch zdaniach.

³⁷Rzekł mu Jezus: Będziesz miłował Pana, Boga twego, ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej dusze twojej i że wszystkiej myśli twojej. ³⁸Toć jest największe i pierwsze przykazanie. ³⁹A wtóre podobne jest temu: Będziesz miłował bliźniego twego jako samego siebie. ⁴⁰Na tem dwojgu przykazaniu wszystek zakon zawisł i prorocy.Mt 22, 37–40 (przekład ks. Jakuba Wujka)

1. Będziesz miłował Pana Boga swego z całego serca swego, z całej duszy swojej i ze wszystkich myśli swoich.Miłość Boga jest pierwsza: oznacza zaufanie, modlitwę, posłuszeństwo Jego słowu i stawianie Go na pierwszym miejscu. Trzy pierwsze przykazania Dekalogu mówią, jak ją wyrażać.
2. A bliźniego swego jak siebie samego.Miłość bliźniego jest sprawdzianem miłości Boga (1 J 4, 20). Siedem kolejnych przykazań Dekalogu pokazuje, jak kochać ludzi w praktyce.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2052–2055.

Dziesięć przykazań Bożych

Bóg dał je Mojżeszowi na górze Synaj (Wj 20). Nie są listą zakazów, ale drogą wolności: chronią miłość do Boga i do ludzi. Poniżej formuła katechizmowa i wyjaśnienie każdego przykazania.

1. I. Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną.Bóg ma być na pierwszym miejscu. Przeciw temu przykazaniu są: zaniedbywanie modlitwy, wróżby, horoskopy, magia, zabobony, ale także uczynienie bożkiem pieniędzy, kariery czy przyjemności.
2. II. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.Imię Boże jest święte. Grzechem jest przeklinanie, bluźnierstwo, krzywoprzysięstwo i lekceważące mówienie o Bogu i rzeczach świętych.
3. III. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił.Niedziela jest dniem Zmartwychwstania. Świętujemy ją przez udział we Mszy Świętej, odpoczynek od niekoniecznej pracy i czas dla Boga i rodziny.
4. IV. Czcij ojca swego i matkę swoją.Dzieci winne są rodzicom szacunek, posłuszeństwo i — gdy rodzice są starzy lub chorzy — opiekę. Przykazanie obejmuje także obowiązki rodziców wobec dzieci oraz szacunek dla prawowitej władzy.
5. V. Nie zabijaj.Życie ludzkie jest święte od poczęcia do naturalnej śmierci. Przeciw temu przykazaniu są zabójstwo, aborcja, eutanazja, przemoc, a także niszczenie własnego zdrowia, pijaństwo, narkotyki i nienawiść.
6. VI. Nie cudzołóż.Bóg stworzył człowieka jako mężczyznę i kobietę. Seksualność jest darem przeznaczonym dla miłości małżeńskiej. Przykazanie wzywa do czystości i wierności, chroni przed zdradą i wykorzystywaniem drugiego człowieka.
7. VII. Nie kradnij.Szanujemy cudzą własność i pracę. Grzechem jest kradzież, oszustwo, niepłacenie długów, niszczenie cudzych rzeczy i niesprawiedliwa zapłata. Przykazanie wzywa też do dzielenia się z potrzebującymi.
8. VIII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.Jesteśmy powołani do prawdy. Przeciw niej są kłamstwo, obmowa, oszczerstwo, plotka i ujawnianie cudzych tajemnic.
9. IX. Nie pożądaj żony bliźniego swego.Czystość zaczyna się w sercu — w myślach i pragnieniach. Przykazanie uczy panowania nad sobą i szacunku dla cudzego małżeństwa.
10. X. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.Chroni przed chciwością i zazdrością. Uczy radości z tego, co mamy, i ufności wobec Boga.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2052–2557.

Pięć przykazań kościelnych

Najmniejsze wymagania, jakie Kościół stawia wiernym, aby żyli w łączności z Bogiem i wspólnotą. Brzmienie zatwierdzone przez Konferencję Episkopatu Polski w 2014 r.

1. W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we Mszy Świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.Msza Święta jest sercem niedzieli. Świętami nakazanymi w Polsce (poza niedzielami) są m.in.: Boże Narodzenie, Świętej Bożej Rodzicielki (1 stycznia), Objawienie Pańskie, Boże Ciało, Wniebowzięcie NMP, Wszystkich Świętych.
2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.To minimum — Kościół zachęca do częstej spowiedzi, zwłaszcza gdy ktoś popełnił grzech ciężki, bo wtedy przed Komunią Świętą konieczna jest spowiedź.
3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą.Okres wielkanocny trwa od Niedzieli Zmartwychwstania do Zesłania Ducha Świętego. Kościół zachęca do przyjmowania Komunii na każdej Mszy, o ile jesteśmy w stanie łaski.
4. Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach.Wstrzemięźliwość od mięsa obowiązuje w piątki (od 14. roku życia). Post ścisły (do 3 posiłków, w tym 1 do syta) — w Środę Popielcową i Wielki Piątek (od 18. do 60. roku życia). Okresy pokuty to piątki i Wielki Post.
5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.Każdy wierny wspiera parafię i Kościół według możliwości: modlitwą, ofiarą materialną i zaangażowaniem.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2041–2043.

Siedem sakramentów świętych

Sakramenty to widzialne znaki ustanowione przez Chrystusa, przez które Bóg udziela łaski. Dzieli się je na sakramenty wtajemniczenia, uzdrowienia i służby.

Sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego

1. ChrzestPierwszy sakrament: gładzi grzech pierworodny i wszystkie grzechy, czyni dzieckiem Bożym i członkiem Kościoła. Udziela się go raz w życiu, polewając wodą i wypowiadając słowa: „Ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”.
2. BierzmowanieUmacnia łaskę chrztu i udziela darów Ducha Świętego, abyśmy byli świadkami Chrystusa. Biskup namaszcza czoło krzyżmem. Przyjmuje się je raz w życiu.
3. EucharystiaNajświętszy sakrament: pod postaciami chleba i wina jest prawdziwie obecny Jezus Chrystus — Jego Ciało, Krew, dusza i Bóstwo. Przyjmujemy Go w Komunii Świętej, będąc w stanie łaski i zachowując godzinny post eucharystyczny.

Sakramenty uzdrowienia

1. Pokuta i pojednanieSpowiedź, w której Bóg przez posługę kapłana przebacza grzechy popełnione po chrzcie. Wymaga pięciu warunków — opisanych w części „Pięć warunków dobrej spowiedzi”.
2. Namaszczenie chorychUdzielany osobom poważnie chorym, starszym i przed operacją. Daje siłę, pokój, odpuszczenie grzechów, a niekiedy zdrowie ciała. Można go przyjmować wielokrotnie.

Sakramenty w służbie wspólnoty

1. Sakrament święceń (kapłaństwo)Przez święcenia biskup, kapłan lub diakon otrzymuje władzę i łaskę do służby Kościołowi: głoszenia słowa, sprawowania sakramentów i prowadzenia wiernych.
2. MałżeństwoNierozerwalne przymierze mężczyzny i kobiety, zawarte przed Bogiem. Małżonkowie sami udzielają sobie tego sakramentu, ślubując miłość, wierność i uczciwość małżeńską aż do śmierci.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1113–1666.

Pięć warunków dobrej spowiedzi

Tak przygotowujemy się do sakramentu pokuty i pojednania. Najważniejsze są żal i szczerość — Bóg czeka na każdego.

1. Rachunek sumienia.W ciszy, przed Bogiem, przypominamy sobie grzechy od ostatniej dobrej spowiedzi. Pomaga w tym rozważenie przykazań Bożych i kościelnych oraz grzechów głównych.
2. Żal za grzechy.Żałujemy, że obraziliśmy Boga. Żal doskonały płynie z miłości do Boga; niedoskonały — z lęku przed karą. Do ważnej spowiedzi wystarcza żal niedoskonały.
3. Mocne postanowienie poprawy.Szczerze chcemy unikać grzechu i okazji do niego. Warto postanowić coś konkretnego.
4. Szczera spowiedź.Wyznajemy kapłanowi wszystkie grzechy ciężkie, które pamiętamy, z ich liczbą i okolicznościami, nie zatajając żadnego świadomie. Kapłana obowiązuje tajemnica spowiedzi.
5. Zadośćuczynienie Panu Bogu i bliźniemu.Wypełniamy pokutę zadaną przez spowiednika i naprawiamy wyrządzone krzywdy: oddajemy cudzą rzecz, prostujemy kłamstwo, przepraszamy.

Spowiedź krok po kroku: zaczynamy od znaku krzyża i słów „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”, mówimy, kiedy była ostatnia spowiedź, wyznajemy grzechy i kończymy: „Więcej grzechów nie pamiętam, za wszystkie serdecznie żałuję”. Słuchamy nauki, przyjmujemy pokutę, a po rozgrzeszeniu odpowiadamy „Amen”.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1422–1498.

Siedem grzechów głównych

Nazywa się je „głównymi”, bo są źródłem innych grzechów. Przy każdym podajemy cnotę, która mu się przeciwstawia.

1. PychaStawianie siebie ponad Boga i innych, nieuznawanie własnych błędów. Przeciwstawia się jej pokora.
2. ChciwośćNieumiarkowane przywiązanie do pieniędzy i rzeczy. Przeciwstawia się jej hojność.
3. NieczystośćSzukanie przyjemności seksualnej poza miłością małżeńską, w myślach, słowach i czynach. Przeciwstawia się jej czystość.
4. ZazdrośćSmutek z powodu cudzego dobra i radość z cudzego niepowodzenia. Przeciwstawia się jej życzliwość.
5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciuObżarstwo, pijaństwo, uzależnienia. Przeciwstawia się mu umiarkowanie.
6. GniewNiepohamowana złość, chęć zemsty, przemoc w słowach i czynach. Przeciwstawia się mu cierpliwość i łagodność.
7. LenistwoNiechęć do wysiłku i obowiązków, także duchowych — zaniedbywanie modlitwy i dobra. Przeciwstawia się mu gorliwość.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1866.

Cnoty boskie i główne

Cnota to trwała gotowość do czynienia dobra. Cnoty boskie otrzymujemy od Boga na chrzcie; cnoty główne rozwijamy własnym wysiłkiem wspieranym łaską.

Cnoty boskie (teologalne)

1. WiaraPrzyjmujemy wszystko, co Bóg objawił, bo On jest Prawdą. Wiarę umacniamy modlitwą, słuchaniem słowa Bożego i sakramentami.
2. NadziejaUfamy, że Bóg da nam życie wieczne i łaski potrzebne do jego osiągnięcia. Przeciw nadziei są rozpacz i zuchwałe liczenie na zbawienie bez nawrócenia.
3. MiłośćKochamy Boga ponad wszystko, a bliźniego jak siebie samego. Jest największą z cnót (1 Kor 13, 13).

Cnoty główne (kardynalne)

1. RoztropnośćUmiejętność rozpoznania prawdziwego dobra i wyboru właściwych środków do jego osiągnięcia.
2. SprawiedliwośćStała wola oddania Bogu i bliźniemu tego, co im się należy.
3. UmiarkowaniePanowanie nad przyjemnościami i korzystanie z dóbr w granicach dobra.
4. MęstwoWytrwałość w trudnościach i odwaga w dążeniu do dobra, także za cenę cierpienia.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1803–1829.

Dary i owoce Ducha Świętego

Dary Ducha Świętego otrzymujemy na chrzcie, a bierzmowanie je umacnia. Owoce to dobro, które Duch Święty wydaje w człowieku.

Siedem darów Ducha Świętego

1. Dar mądrościPozwala patrzeć na wszystko oczami Boga i cenić to, co wieczne.
2. Dar rozumuPomaga głębiej pojmować prawdy wiary i słowo Boże.
3. Dar radyPomaga w trudnych wyborach i w dawaniu dobrych rad innym.
4. Dar męstwaDaje odwagę i siłę do wierności Bogu mimo przeciwności.
5. Dar umiejętnościUczy właściwie oceniać rzeczy stworzone i korzystać z nich według woli Bożej.
6. Dar pobożnościRodzi synowską miłość do Boga i radość z modlitwy.
7. Dar bojaźni BożejTo szacunek wobec Boga i lęk przed zranieniem Jego miłości grzechem.

Dwanaście owoców Ducha Świętego

1. Miłość, radość, pokójOwoce wewnętrzne: serce kochające, radosne i pogodzone z Bogiem.
2. Cierpliwość, uprzejmość, dobroćOwoce w relacjach z ludźmi: znoszenie słabości innych i czynienie dobra.
3. Wielkoduszność, łagodność, wiernośćOwoce dojrzałej miłości: hojność, brak przemocy, dotrzymywanie słowa.
4. Skromność, wstrzemięźliwość, czystośćOwoce panowania nad sobą: prostota, umiar i czyste serce.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1830–1832.

Uczynki miłosierdzia

Miłość bliźniego w praktyce. Jezus mówi: „Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25, 40).

Co do duszy

1. Grzesznych upominać.Z miłością i delikatnie pomagać innym zobaczyć zło, które czynią.
2. Nieumiejętnych pouczać.Dzielić się wiedzą i wiarą, zwłaszcza z dziećmi i tymi, którzy szukają.
3. Wątpiącym dobrze radzić.Wspierać dobrym słowem tych, którzy nie wiedzą, co wybrać.
4. Strapionych pocieszać.Być przy cierpiących, wysłuchać, okazać współczucie.
5. Krzywdy cierpliwie znosić.Nie odpłacać złem za zło.
6. Urazy chętnie darować.Przebaczać z serca, nie chować urazy.
7. Modlić się za żywych i umarłych.Polecać Bogu innych — bliskich, nieprzyjaciół i zmarłych.

Co do ciała

1. Głodnych nakarmić.Dzielić się chlebem z potrzebującymi.
2. Spragnionych napoić.Odpowiadać na podstawowe potrzeby innych.
3. Nagich przyodziać.Pomagać ubogim w ubraniu i godnym życiu.
4. Podróżnych w dom przyjąć.Okazywać gościnność, także obcym i uchodźcom.
5. Więźniów pocieszać.Pamiętać o uwięzionych i ich rodzinach.
6. Chorych nawiedzać.Odwiedzać chorych, samotnych i starszych.
7. Umarłych pogrzebać.Zadbać o godny pogrzeb i pamięć o zmarłych.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2447.

Osiem błogosławieństw

Jezus w Kazaniu na Górze pokazuje drogę do prawdziwego szczęścia. Błogosławieństwa są portretem samego Chrystusa i programem życia chrześcijanina.

³Błogosławieni ubodzy duchem; albowiem ich jest królestwo niebieskie. ⁴Błogosławieni ciszy; albowiem oni posiędą ziemię. ⁵Błogosławieni, którzy płaczą; albowiem oni będą pocieszeni. ⁶Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości; albowiem oni będą nasyceni. ⁷Błogosławieni miłosierni; albowiem oni miłosierdzia dostąpią. ⁸Błogosławieni czystego serca; albowiem oni Boga oglądają. ⁹Błogosławieni pokój czyniący; albowiem nazwani będą synami Bożymi. ¹⁰Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości; albowiem ich jest królestwo niebieskie.Mt 5, 3–10 (przekład ks. Jakuba Wujka)

1. Ubodzy duchemCi, którzy wszystko otrzymują od Boga i nie przywiązują serca do bogactwa.
2. CisiŁagodni, którzy nie stosują przemocy i nie szukają panowania nad innymi — posiądą ziemię.
3. Którzy płacząCi, którzy płaczą z powodu zła, grzechu i cierpienia — Bóg ich pocieszy.
4. Łaknący i pragnący sprawiedliwościCi, którzy pragną świętości i dobra dla wszystkich.
5. MiłosierniPrzebaczający i pomagający — sami doznają miłosierdzia.
6. Czystego sercaCi, którzy mają serce niepodzielone i szczere — będą oglądać Boga.
7. Pokój czyniącyCi, którzy jednają ludzi — będą nazwani synami Bożymi.
8. Cierpiący prześladowanie dla sprawiedliwościCi, którzy są wierni Chrystusowi mimo przeciwności — do nich należy królestwo niebieskie.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1716–1729.

Sześć grzechów przeciwko Duchowi Świętemu

Postawy, które zamykają człowieka na Boże miłosierdzie. Są szczególnie groźne, bo odrzucają samo przebaczenie.

1. Grzeszyć zuchwale w nadziei miłosierdzia Bożego.Grzeszyć świadomie z myślą: „Bóg i tak mi przebaczy”.
2. Rozpaczać albo wątpić o łasce Bożej.Uważać, że moje grzechy są większe niż Boże miłosierdzie.
3. Sprzeciwiać się uznanej prawdzie chrześcijańskiej.Odrzucać prawdę wiary, choć się ją poznało, aby móc żyć po swojemu.
4. Zazdrościć bliźniemu łaski Bożej.Smucić się, że Bóg obdarza innych.
5. Mieć serce zatwardziałe na zbawienne napomnienia.Uparcie odrzucać wezwania do nawrócenia.
6. Odkładać pokutę aż do śmierci.Zwlekać z nawróceniem, licząc, że „zdążę przed śmiercią”.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1864.

Dziewięć grzechów cudzych

Grzechy, w których współuczestniczymy przez to, co robią inni — gdy przyczyniamy się do cudzego zła.

1. Namawiać do grzechu.
2. Nakazywać grzech.
3. Zezwalać na grzech.Gdy ktoś ma władzę lub obowiązek, by mu zapobiec.
4. Pobudzać do grzechu.Złym przykładem, prowokowaniem.
5. Pochwalać grzech drugiego.
6. Milczeć, gdy kto grzeszy.Gdy można i należy zareagować.
7. Nie karać za grzech.Dotyczy rodziców, wychowawców, przełożonych.
8. Pomagać do grzechu.
9. Uniewinniać czyjś grzech.Usprawiedliwiać zło jako dobro.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1868.

Cztery rzeczy ostateczne człowieka

Prawdy o tym, co czeka nas na końcu życia. Przypominają, że życie jest drogą do Boga.

1. ŚmierćKoniec ziemskiego życia i chwila, w której dusza oddziela się od ciała. Chrześcijanin przygotowuje się do niej przez życie w łasce Bożej.
2. Sąd BożyZaraz po śmierci każdy staje przed Bogiem na sądzie szczegółowym; na końcu świata nastąpi sąd ostateczny.
3. NieboWieczne szczęście i życie z Bogiem, przygotowane dla tych, którzy umierają w Jego łasce. Ci, którzy potrzebują jeszcze oczyszczenia, przechodzą przez czyściec — dlatego modlimy się za zmarłych.
4. PiekłoWieczne oddzielenie od Boga, wybrane przez tego, kto świadomie i do końca odrzuca Jego miłość. Bóg nikogo nie przeznacza do piekła.

Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1020–1060.