Św. Ambroży, biskup i doktor Kościoła (ok. 339–397)

Ambroży urodził się około 339 roku w Trewirze (dzisiejsze Niemcy), gdzie jego ojciec był prefektem pretorianów Galii. Po śmierci ojca matka przeniosła się z dziećmi do Rzymu. Ambroży otrzymał staranne wykształcenie prawnicze i retoryczne i rozpoczął karierę urzędniczą. Około 370 roku został namiestnikiem prowincji Liguria i Emilia z siedzibą w Mediolanie.

Biskup z wyboru ludu

W 374 roku zmarł biskup Mediolanu, zwolennik arianizmu. W katedrze wybuchł spór między katolikami a arianami o wybór następcy. Ambroży, jako namiestnik, przybył, by uspokoić tłum. Wtedy podobno jakieś dziecko zawołało: „Ambroży biskupem!”, a wszyscy podchwycili ten okrzyk. Ambroży był wtedy jeszcze katechumenem. Bronił się, ale ostatecznie przyjął wybór. W ciągu tygodnia otrzymał chrzest i kolejne święcenia, a 7 grudnia 374 roku sakrę biskupią.

Pasterz i nauczyciel

Rozdał majątek ubogim i z wielką gorliwością studiował Pismo Święte i Ojców Kościoła. Był znakomitym kaznodzieją. Jego kazania przyczyniły się do nawrócenia św. Augustyna, którego Ambroży ochrzcił w Wigilię Paschalną 387 roku. Pisał dzieła o wierze, sakramentach i Maryi, a także hymny liturgiczne, które śpiewa się do dziś. Wprowadził na Zachodzie śpiew hymnów i antyfonalny śpiew psalmów przez lud. Tradycja przypisuje mu hymn „Te Deum”, choć współcześnie uważa się, że powstał później.

Wobec cesarzy

Ambroży odważnie bronił niezależności Kościoła wobec władzy. Gdy w 390 roku cesarz Teodozjusz Wielki kazał wymordować kilka tysięcy mieszkańców Tesaloniki w odwecie za zamieszki, biskup odmówił mu przystępowania do sakramentów, dopóki nie odbędzie publicznej pokuty. Cesarz się ukorzył. Ambroży mówił: „Cesarz jest w Kościele, a nie ponad Kościołem”.

Śmierć

Zmarł w Wielką Sobotę, 4 kwietnia 397 roku w Mediolanie. Jego ciało spoczywa w bazylice Sant'Ambrogio. Jest jednym z czterech wielkich doktorów Kościoła zachodniego. Ponieważ dzień śmierci przypadał zwykle w okresie wielkanocnym, jego wspomnienie obchodzimy 7 grudnia, w rocznicę sakry biskupiej. Pszczoły w jego ikonografii nawiązują do legendy o roju, który osiadł na ustach niemowlęcia — znaku przyszłej „słodkiej” wymowy.